1. Giới thiệu chung

Lá sen (Nelumbo nucifera) là dược liệu quen thuộc trong y học cổ truyền Việt Nam và châu Á, thường được sử dụng dưới dạng trà hoặc thuốc sắc nhằm hỗ trợ thanh nhiệt, giảm mỡ máu và an thần nhẹ. Trong những năm gần đây, xu hướng phát triển các loại đồ uống chức năng từ nguyên liệu tự nhiên đã mở ra hướng tiếp cận mới cho việc ứng dụng lá sen trong công nghệ thực phẩm hiện đại, đặc biệt là thông qua quá trình lên men Kombucha.

Kombucha là thức uống lên men từ trà và đường nhờ hệ vi sinh cộng sinh (SCOBY – Symbiotic Culture of Bacteria and Yeast), nổi bật với hàm lượng acid hữu cơ, enzyme và vi sinh vật có lợi. Việc kết hợp lá sen với công nghệ Kombucha không chỉ giúp đa dạng hóa nguồn nguyên liệu mà còn góp phần nâng cao giá trị sinh học của sản phẩm.

2. Thành phần hoạt chất và công dụng của lá sen

Lá sen chứa nhiều hợp chất sinh học có giá trị, bao gồm:

• Flavonoid và polyphenol: có khả năng chống oxy hóa, kháng viêm và bảo vệ tế bào.

• Alkaloid (nuciferin): hỗ trợ điều hòa lipid máu, an thần nhẹ và giảm căng thẳng.

• Chất xơ và khoáng: góp phần hỗ trợ tiêu hóa và chuyển hóa.

Nhờ các thành phần này, trà lá sen truyền thống được ghi nhận có tác dụng hỗ trợ giảm mỡ máu, ổn định đường huyết, thanh nhiệt, giải độc và hỗ trợ giấc ngủ.

3. Lợi ích của trà Kombucha từ lá sen

Quá trình lên men Kombucha giúp:

• Tăng khả năng giải phóng và sinh khả dụng của polyphenol và flavonoid.

• Hình thành các acid hữu cơ (acid acetic, gluconic, lactic) có lợi cho hệ tiêu hóa.

• Bổ sung vi sinh vật có lợi, góp phần cân bằng hệ vi sinh đường ruột.

Trà Kombucha từ lá sen vì vậy được xem là đồ uống chức năng, hỗ trợ tiêu hóa, chống oxy hóa, giúp cơ thể thanh lọc và mang lại cảm giác thư giãn, nhẹ nhàng.

4. Quy trình sản xuất trà Kombucha từ lá sen (tóm lược)

Quy trình sản xuất cơ bản gồm các bước chính:

1. Chuẩn bị nguyên liệu: Lá sen khô hoặc tươi được làm sạch, trích ly trong nước nóng (80–90°C) để thu dịch trà.

2. Bổ sung đường: Đường sucrose được thêm vào dịch trà với nồng độ phù hợp để làm cơ chất cho quá trình lên men.

3. Cấy hệ vi sinh SCOBY: Thực hiện trong điều kiện vệ sinh, kiểm soát nhiệt độ (25–30°C).

4. Lên men chính (F1): Thời gian 5–7 ngày, theo dõi pH và mùi vị.

5. Lên men thứ cấp (F2) (tùy chọn): Có thể bổ sung thảo mộc hoặc trái cây để cải thiện hương vị.

6. Hoàn thiện sản phẩm: Lọc, đóng chai và bảo quản lạnh.