Kinh tế xanh được hiểu là mô hình phát triển kinh tế theo hướng phát thải carbon thấp, sử dụng hiệu quả tài nguyên và đảm bảo công bằng xã hội . Khác với mô hình kinh tế truyền thống dựa vào khai thác tài nguyên theo cách tuyến tính “khai thác – sản xuất – tiêu dùng – thải bỏ”, kinh tế xanh hướng tới cách tiếp cận tuần hoàn, trong đó tài nguyên được tái sử dụng, tái chế và kéo dài vòng đời . Điều này giúp giảm áp lực lên hệ sinh thái và hạn chế phát sinh chất thải ra môi trường.

Vai trò của kinh tế xanh thể hiện rõ trên ba khía cạnh chính. Thứ nhất, về môi trường, mô hình này góp phần giảm phát thải khí nhà kính, hạn chế tác động của biến đổi khí hậu và bảo tồn đa dạng sinh học. Thứ hai, về kinh tế, kinh tế xanh thúc đẩy đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và tạo ra các ngành nghề mới như năng lượng tái tạo, nông nghiệp hữu cơ hay công nghiệp sạch. Thứ ba, về xã hội, kinh tế xanh hướng tới cải thiện chất lượng cuộc sống, tạo việc làm xanh và đảm bảo công bằng trong tiếp cận tài nguyên .

Tại Việt Nam, chuyển đổi sang kinh tế xanh đang trở thành xu hướng rõ nét trong những năm gần đây. Nhiều lĩnh vực đã và đang áp dụng các mô hình phát triển xanh như phát triển năng lượng tái tạo (điện gió, điện mặt trời), thúc đẩy sản xuất sạch hơn trong công nghiệp và khuyến khích tiêu dùng bền vững. Đặc biệt, trong bối cảnh biến đổi khí hậu tác động mạnh đến các vùng ven biển và đô thị, việc phát triển kinh tế xanh được xem là giải pháp chiến lược nhằm nâng cao khả năng chống chịu và đảm bảo tăng trưởng dài hạn .

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi này cũng đặt ra không ít thách thức. Một trong những rào cản lớn là chi phí đầu tư ban đầu cho công nghệ xanh còn cao, trong khi nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, còn hạn chế về nguồn lực tài chính. Bên cạnh đó, nhận thức về kinh tế xanh ở một bộ phận cộng đồng và doanh nghiệp vẫn chưa đầy đủ, dẫn đến việc triển khai chưa đồng bộ. Ngoài ra, hệ thống chính sách và cơ chế khuyến khích vẫn cần được hoàn thiện để tạo động lực mạnh mẽ hơn cho quá trình chuyển đổi.

Từ góc độ học thuật và đào tạo, kinh tế xanh mở ra nhiều hướng tiếp cận liên ngành, kết hợp giữa kinh tế học, khoa học môi trường và quản lý tài nguyên. Đây là cơ hội để các cơ sở giáo dục đại học, đặc biệt trong lĩnh vực môi trường, đổi mới chương trình đào tạo, gắn kết lý thuyết với thực tiễn và trang bị cho sinh viên những kỹ năng cần thiết trong bối cảnh chuyển đổi xanh.

Tóm lại, kinh tế xanh không chỉ là một lựa chọn mà là con đường tất yếu để hướng tới phát triển bền vững. Việc thúc đẩy kinh tế xanh đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng, đồng thời cần có sự đổi mới trong tư duy phát triển. Đối với Việt Nam, đây chính là cơ hội để tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng hiện đại, hiệu quả và thân thiện với môi trường trong dài hạn.