GIỮ ẤM MÙA ĐÔNG: KHÔNG CHỈ LÀ MẶC NHIỀU ÁO

Nhiều người lầm tưởng rằng cứ mặc thật nhiều lớp áo dày là sẽ ấm. Tuy nhiên, trong y khoa và khoa học vận động, việc giữ ấm hiệu quả đòi hỏi sự hiểu biết về cơ chế điều nhiệt và lưu thông máu.

1. Nguyên Tắc "Củ Hành" (Layering) – Mặc Sao Cho Đúng?

Thay vì mặc một chiếc áo khoác bông to sụ đè nặng lên người, hãy áp dụng quy tắc mặc nhiều lớp mỏng (quy tắc củ hành). Không khí ở giữa các lớp áo là chất cách nhiệt tốt nhất.

• Lớp trong cùng (Lớp nền): Phải là chất liệu thoáng khí, thấm hút mồ hôi nhưng nhanh khô (như sợi tổng hợp, polyester hoặc lụa).

  • > Lưu ý: Tránh mặc vải cotton 100% bên trong cùng khi trời quá lạnh. Nếu bạn toát mồ hôi, cotton sẽ giữ nước, làm lạnh ngược trở lại cơ thể, gây viêm phổi.

• Lớp giữa (Lớp cách nhiệt): Giữ lại nhiệt lượng cơ thể tỏa ra. Chất liệu tốt nhất là len, nỉ (fleece) hoặc áo lông vũ nhẹ.

• Lớp ngoài cùng (Lớp bảo vệ): Cần có khả năng chắn gió và chống thấm nước để ngăn khí lạnh xâm nhập.

2. Bảo Vệ "Điểm Yếu" Của Cơ Thể

Khi trời lạnh, cơ thể sẽ tự động dồn máu về trung tâm (tim, phổi) để bảo vệ nội tạng quan trọng (cơ chế co mạch ngoại vi). Do đó, tay chân và đầu là nơi dễ mất nhiệt nhất.

• Đầu và Cổ: Đầu là nơi tập trung nhiều mạch máu nhưng lớp mỡ dưới da lại mỏng. Để đầu trần trong trời rét giống như việc bật lò sưởi mà mở toang cửa sổ. Hãy luôn đội mũ và quàng khăn.

• Bàn chân: Gan bàn chân có nhiều huyệt đạo và dây thần kinh liên quan đến đường hô hấp. Hãy đi tất (vớ) đủ ấm, ngâm chân nước ấm pha gừng/muối trước khi ngủ để kích thích tuần hoàn máu.

3. Dinh Dưỡng: "Lò Sưởi" Từ Bên Trong

Quần áo chỉ giúp giữ nhiệt, còn dinh dưỡng mới là thứ tạo ra nhiệt.

• Uống đủ nước ấm: Mùa đông chúng ta thường ít khát, dẫn đến cơ thể bị mất nước, làm máu cô đặc hơn, khó lưu thông. Hãy uống nước ấm rải rác trong ngày.

• Gia vị tính nhiệt: Tăng cường sử dụng gừng, tỏi, tiêu, quế trong chế biến món ăn. Chúng không chỉ làm ấm bụng mà còn là kháng sinh tự nhiên giúp tăng đề kháng.

• Đủ Protein và Chất béo tốt: Quá trình tiêu hóa protein tỏa ra nhiều nhiệt lượng hơn so với tinh bột.

4. An Toàn Khi Sưởi Ấm (Cực Kỳ Quan Trọng)

Đây là vấn đề tôi muốn đặc biệt nhấn mạnh vì hàng năm có rất nhiều tai nạn đáng tiếc xảy ra.

• TUYỆT ĐỐI KHÔNG đốt than (than đá, than củi, than tổ ong) để sưởi trong phòng kín. Khí CO (Carbon Monoxide) sinh ra từ than là khí không màu, không mùi, có thể gây ngạt, hôn mê sâu và tử vong nhanh chóng (ngộ độc khí than).

• Sử dụng đèn sưởi/máy sưởi: Không để chiếu thẳng trực tiếp vào da quá lâu gây khô da, bỏng rát. Nên để máy sưởi cách xa người ít nhất 1.5 - 2 mét và hé mở cửa phòng để không khí lưu thông.

5. Lưu Ý Đặc Biệt Cho Người Cao Tuổi Và Trẻ Em

• Người cao tuổi: Trời lạnh làm mạch máu co lại, huyết áp tăng cao, dễ dẫn đến đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim.

  • Lời khuyên: Không nên thức dậy và ra khỏi chăn quá đột ngột vào buổi sáng. Hãy nằm tại giường vận động nhẹ 5-10 phút rồi mới dậy. Luôn giữ ấm vùng ngực và cổ.

• Trẻ em: Hệ điều nhiệt chưa hoàn thiện. Trẻ rất dễ bị lạnh nhưng cũng dễ bị nóng toát mồ hôi lưng dẫn đến viêm phổi ngược.

  • Lời khuyên: Kiểm tra lưng trẻ thường xuyên. Nếu thấy lưng ướt mồ hôi, hãy dùng khăn xô lau khô và giảm bớt áo.

Một Gợi Ý Nhỏ Về Thói Quen Tắm Gội

Vào mùa đông, không nên tắm quá khuya (sau 22h) và không tắm quá lâu. Quy trình an toàn là:

1. Bật đèn sưởi/xả nước nóng làm ấm phòng tắm trước.

2. Rửa chân tay, rửa mặt, sau đó mới tắm toàn thân (để cơ thể quen dần nhiệt độ).

3. Lau khô người ngay trong phòng tắm trước khi bước ra ngoài.

Giữ ấm không chỉ là chuyện mặc đẹp hay xấu, mà là hàng rào đầu tiên để bảo vệ hệ miễn dịch và hệ tim mạch của bạn. Chúc bạn và gia đình một mùa đông ấm áp và khỏe mạnh!