star twitter facebook envelope linkedin youtube alert-red alert home left-quote chevron hamburger minus plus search triangle x

CÔNG NGHỆ SẢN XUẤT SNACK NẤM ĐÙI GÀ BẰNG PHƯƠNG PHÁP CHIÊN CHÂN KHÔNG

1. Mở đầu

Trong xu hướng tiêu dùng hiện đại, người tiêu dùng ngày càng chuyển dịch mạnh mẽ từ các loại snack công nghiệp giàu chất béo bão hòa, phụ gia nhân tạo sang các sản phẩm ăn liền có nguồn gốc thực vật, giàu dưỡng chất và giữ được hương vị tự nhiên. Nấm đùi gà (Pleurotus eryngii) được biết đến là một loại nấm ăn cao cấp không chỉ bởi hương vị thơm ngon, độ giòn dai đặc trưng mà còn nhờ hàm lượng dinh dưỡng phong phú: giàu protein, chất xơ, vitamin nhóm B, khoáng chất cùng các hợp chất có hoạt tính sinh học cao (như beta-glucan) có lợi cho hệ miễn dịch và tim mạch.

Tuy nhiên, nấm tươi có hàm lượng nước cao (khoảng 85–90%), dễ bị tổn thương cơ học và nhiễm vi sinh vật, dẫn đến thời hạn bảo quản ngắn. Việc ứng dụng công nghệ chiên chân không (Vacuum Frying) để chế biến sản phẩm snack nấm đùi gà sấy giòn là giải pháp công nghệ tối ưu. Phương pháp này cho phép tiến hành quá trình chiên ở nhiệt độ thấp dưới áp suất chân không, giúp hạn chế tối đa sự thất thoát các vitamin nhạy cảm với nhiệt, ngăn chặn hiện tượng oxy hóa dầu chiên, giữ nguyên màu sắc, cấu trúc xốp giòn tự nhiên và giảm hàm lượng dầu hấp thụ trong sản phẩm so với phương pháp chiên ngập dầu truyền thống.

2. Quy trình sản xuất và thuyết minh quy trình

Quy trình công nghệ sản xuất snack nấm đùi gà chiên chân không gồm các công đoạn chính sau:

  • Chuẩn bị nguyên liệu (Lựa chọn, phân loại, rửa và cắt thái):

    • Lựa chọn: Nấm đùi gà tươi, đạt độ chín vừa phải, tai nấm chắc, không bị dập nát, không có dấu hiệu nấm mốc hoặc sâu bệnh.

    • Rửa sạch: Rửa bằng nước sạch kết hợp dung dịch khử trùng nhẹ (như nước muối loãng hoặc ozone) để loại bỏ tạp chất bám trên bề mặt và giảm tải lượng vi sinh vật ban đầu.

    • Cắt thái: Cắt bỏ phần gốc chân nấm bẩn, sau đó thái thành các lát đều đặn (chiều dày khoảng 3–5 mm) để đảm bảo thời gian truyền nhiệt và thoát ẩm đồng đều trong quá trình chiên.

  • Chần nhiệt (Blanching):

    • Nhúng các lát nấm vào nước nóng (khoảng 85–90°C trong 1–2 phút) hoặc xử lý bằng dung dịch acid citric nhẹ để bất hoạt hệ thống enzyme polyphenol oxidase (PPO), ngăn chặn hiện tượng thâm đen do oxy hóa enzyme, đồng thời làm mềm cấu trúc tế bào giúp sản phẩm giòn xốp hơn sau khi chiên.

  • Làm ráo bề mặt:

    • Nấm sau khi chần được làm ráo nước bề mặt bằng hệ thống quạt gió hoặc ly tâm nhẹ nhằm hạn chế nước tự do mang vào thiết bị chiên, giúp giảm hiện tượng bắn dầu và tiết kiệm năng lượng gia nhiệt.

  • Chiên chân không (Vacuum Frying):

    • Các lát nấm được đưa vào buồng chiên chân không ngập trong dầu thực vật (như dầu gạo hoặc dầu đậu nành có điểm khói cao).

    • Quá trình được thực hiện ở áp suất thấp (chân không khoảng -0,08 đến -0,09 MPa) và nhiệt độ dầu tương đối thấp (dao động từ 85°C đến 105°C).

    • Nhờ áp suất chân không, điểm sôi của nước trong nguyên liệu giảm xuống dưới 100°C, nước bay hơi nhanh chóng mà không làm cháy hoặc biến tính các dưỡng chất nhạy cảm với nhiệt cao, đồng thời hạn chế tối đa sự thấm dầu vào bên trong cấu trúc sản phẩm.

  • Ly tâm tách dầu (Centrifugal Dewatering):

    • Ngay sau khi kết thúc quá trình chiên (khi thiết bị vẫn còn giữ áp suất chân không hoặc chuyển sang chế độ ly tâm tích hợp), lồng chứa sản phẩm được quay ly tâm tốc độ cao trong vài phút để loại bỏ lớp dầu thừa bám trên bề mặt và trong các mao quản của miếng snack, giúp sản phẩm khô ráo, không bị ngấy dầu và kéo dài thời hạn bảo quản.

  • Tẩm ướp gia vị:

    • Sản phẩm sau khi tách dầu được đưa qua buồng phun gia vị hoặc trộn đều với các loại bột gia vị (như bột phô mai, muối tiêu, bột rong biển, hoặc gia vị thảo mộc tự nhiên) để tăng tính cảm quan và đa dạng hóa hương vị.

  • Đóng gói và bảo quản:

    • Sản phẩm được đóng gói trong bao bì màng phức hợp (như PET/AL/PE) có hút chân không hoặc hàn kín kết hợp bơm khí trơ (Nitrogen) cùng gói hút ẩm nhằm ngăn ngừa hiện tượng ẩm mốc, giữ độ giòn và chống oxy hóa chất béo trong suốt quá trình lưu thông trên thị trường.

3. Tiềm năng phát triển của sản phẩm

  • Đáp ứng xu hướng tiêu dùng lành mạnh (Healthy Food): Sản phẩm snack nấm đùi gà chiên chân không giải quyết hoàn hảo bài toán "ăn vặt không lo béo phì" nhờ hàm lượng dầu thấp, giữ trọn vẹn chất xơ, vitamin và khoáng chất tự nhiên từ nấm tươi.

  • Nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản địa phương: Việc chế biến sâu nông sản và nấm ăn giúp giải quyết áp lực đầu ra khi vào vụ thu hoạch rộ, giảm thiểu tổn thất sau thu hoạch và mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn cho người nông dân cũng như các cơ sở chế biến thực phẩm.

  • Đa dạng hóa danh mục sản phẩm snack thực vật: Thay thế dần các sản phẩm snack truyền thống bằng tinh bột tinh chế và dầu mỡ bão hòa, mở ra hướng đi mới đầy triển vọng cho ngành công nghiệp chế biến thực phẩm ăn liền tại Việt Nam và xuất khẩu.

4. Tài liệu tham khảo

  1. T. V. Hoài, P. D. Lâm, T. H. Nga, "Nghiên cứu quy trình công nghệ sản xuất sản phẩm snack nấm đùi gà sấy giòn bằng phương pháp chiên chân không", Tạp chí Khoa học và Công nghệ - Đại học Đà Nẵng, 2025.

  2. N. C. Toàn, L. Đ. Hà, T. H. Nga, "Ảnh hưởng của các thông số kỹ thuật trong quá trình chiên chân không đến chất lượng cảm quan và dinh dưỡng của sản phẩm rau củ quả sấy giòn", Tạp chí Khoa học Công nghệ Thực phẩm, Tập 18, Số 3, tr. 45-54, 2024.

  3. Le, D. H., Pham, T. H. Nga, "Application of vacuum frying technology in sustainable post-harvest processing of specialty mushrooms: A review", Journal of the Science of Food and Agriculture, vol. 102, no. 5, pp. 1890–1902, 2023.

A - Z Sitemap

Đào tạo, nghiên cứu gắn liền với khoa học và công nghệ nhằm tạo ra những sinh viên và học viên có lòng yêu nước, có phẩm chất nhân văn mang đậm bản sắc Việt Nam, có ý thức sinh hoạt cộng đồng, có sức khỏe, có năng lực và kỹ năng toàn diện, tự tin, năng động, sáng tạo và trở thành công dân khởi nghiệp mang tính toàn cầu.