star twitter facebook envelope linkedin youtube alert-red alert home left-quote chevron hamburger minus plus search triangle x

Bất đẳng thức Jensen

Trong toán học, bất đẳng thức Jensen (tiếng Anh: Jensen's inequality), được đặt theo tên nhà toán học người Đan Mạch Johan Jensen, biểu hiện mối quan hệ giữa tổng các giá trị của một hàm lồi. Bất đẳng thức này được chứng minh bởi Jensen vào năm 1906,[1] dựa trên một chứng minh từ trước đó cho hàm khả vi cấp hai của Otto Hölder vào năm 1889.[2] Bất đẳng thức này xuất hiện ở nhiều dạng khác nhau dựa trên sự cần thiết, một vài trong số chúng sẽ được trình bày dưới đây. Trong ngữ nghĩa đơn giản nhất, bất đẳng thức Jensen khẳng định rằng giá trị hàm lồi của một tổ hợp lồi luôn nhỏ hơn hoặc bằng tổ hợp lồi của các giá trị tương ứng, và khi hàm số được xét là hàm lõm, bất đẳng thức sẽ đổi chiều.

Bất đẳng thức Jensen khi đó cũng khẳng định đối với một đoạn đồ thị của một hàm lồi, dây cung nối hai điểm đầu và cuối sẽ luôn nằm phía trên đoạn đồ thị đó, đây là trường hợp hai biến số của bất đẳng thức Jensen: Dây cung biểu thị cho tổ hợp lồi của giá trị hàm lồi (với t ∈ [0,1]),

còn phần đồ thị hàm số biểu thị cho giá trị hàm số của tổ hợp lồi,

Khi đó, ta có bất đẳng thức Jensen:

Trong lý thuyết xác suất, bất đẳng thức Jensen được phát biểu dưới dạng: Nếu X là một biến ngẫu nhiên và φ là hàm lồi, khi đó

Sự chênh lệch giữa hai đại lượng của bất đẳng thức  được gọi là chênh lệch Jensen.[4]

 

Ứng dụng của bất đẳng thức Jensen:

  • Chứng minh các bất đẳng thức đại số.
  • Tìm giá trị lớn nhất, nhỏ nhất của biểu thức.
  • So sánh giá trị trung bình qua hàm lồi hoặc hàm lõm.
  • Đánh giá kỳ vọng và moment của biến ngẫu nhiên.
  • Chứng minh các bất đẳng thức trong xác suất và thống kê.
  • Thiết lập các ước lượng trong giải tích.
  • Ứng dụng trong tối ưu, kinh tế, thống kê và học máy.
A - Z Sitemap

Đào tạo, nghiên cứu gắn liền với khoa học và công nghệ nhằm tạo ra những sinh viên và học viên có lòng yêu nước, có phẩm chất nhân văn mang đậm bản sắc Việt Nam, có ý thức sinh hoạt cộng đồng, có sức khỏe, có năng lực và kỹ năng toàn diện, tự tin, năng động, sáng tạo và trở thành công dân khởi nghiệp mang tính toàn cầu.