Theo Báo cáo Đánh giá lần thứ 6 (AR6) của Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi khí hậu (IPCC) — một trong những tài liệu khoa học quan trọng nhất được chuẩn bị bởi hàng trăm nhà khoa học và được hơn 190 quốc gia thông qua — cho thấy biến đổi khí hậu đang diễn ra với tốc độ và quy mô chưa từng có trong lịch sử hiện đại. Những biểu hiện như tăng nhiệt độ trung bình toàn cầu, gia tăng các hiện tượng cực đoan về khí hậu và mực nước biển dâng cao đang hiện hữu và ngày càng rõ rệt nếu không có nỗ lực giảm phát thải khí nhà kính mạnh mẽ và nhanh chóng.

Tại Việt Nam, các báo cáo và nghiên cứu chính thức cũng chỉ ra mức độ dễ bị tổn thương cao trước các tác động của biến đổi khí hậu. Báo cáo Country Climate and Development Report của Nhóm Ngân hàng Thế giới (World Bank) cho thấy Việt Nam là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nghiêm trọng nhất bởi khí hậu với hàng chục triệu người sống ở khu vực ven biển và đồng bằng thấp, như Đồng bằng sông Cửu Long — nơi khoảng 18 triệu người có thể đối mặt với ngập lụt nghiêm trọng nếu không có các giải pháp thích ứng hiệu quả. Báo cáo cũng nhấn mạnh tác động kinh tế đáng kể của biến đổi khí hậu, khiến Việt Nam thiệt hại khoảng 3,2% GDP vào năm 2020 và có thể lên tới hàng trăm tỷ USD trong các thập kỷ tới nếu không hành động kịp thời.

Bên cạnh biến đổi khí hậu, chất lượng môi trường không khí và nước tại Việt Nam cũng là những vấn đề môi trường nổi bật. Tại nhiều đô thị lớn như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, nồng độ bụi mịn (PM2.5) thường xuyên vượt ngưỡng khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), gây ra nhiều bệnh lý hô hấp và tim mạch. Ô nhiễm nước do chất thải sinh hoạt, công nghiệp và sử dụng hóa chất trong nông nghiệp đã làm suy giảm chất lượng nguồn nước — nguồn sống cơ bản của cộng đồng và hệ sinh thái. Ngoài ra, rác thải nhựa và chất thải rắn gia tăng đang là áp lực lớn đối với hệ thống quản lý và xử lý tại nhiều địa phương.

Trong bối cảnh này, nhiệm vụ giáo dục và tuyên truyền về bảo vệ môi trường cần được đặt lên hàng đầu — đặc biệt trong môi trường đại học, nơi hình thành tri thức, tư duy phân tích và định hướng hành động cho thế hệ trẻ. Các hoạt động như khóa học, diễn đàn môi trường, nghiên cứu khoa học, chiến dịch truyền thông xanh, và mô hình sống bền vững tại trường học là những cách tiếp cận hiệu quả để nâng cao nhận thức và năng lực hành động.

Sinh viên ngành môi trường nói riêng và sinh viên đại học nói chung đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy phát triển bền vững. Không chỉ tham gia các hoạt động cộng đồng như phân loại rác tại nguồn, giảm thiểu sử dụng nhựa một lần, trồng cây xanh, sinh viên còn tham gia nghiên cứu các giải pháp công nghệ sạch, năng lượng tái tạo, xử lý chất thải và quản lý tài nguyên thiên nhiên một cách bền vững. Chính những ý tưởng sáng tạo và nghiên cứu thực tiễn này sẽ trở thành nguồn lực quan trọng đưa kiến thức vào ứng dụng thực tế, đồng thời đóng góp thiết thực cho các chiến lược phát triển môi trường của địa phương và quốc gia.

Ngoài ra, để đạt được mục tiêu phát triển bền vững, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, cơ quan quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng. Chính sách quốc gia về môi trường cần được xây dựng dựa trên bằng chứng khoa học, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và thực hành bền vững trong các lĩnh vực kinh tế, giáo dục và đời sống xã hội.

Có thể khẳng định rằng bảo vệ môi trường là trách nhiệm của toàn xã hội và sinh viên đại học chính là lực lượng tiên phong trong hành trình này. Với kiến thức chuyên môn, tinh thần trách nhiệm và năng lực sáng tạo, sinh viên sẽ góp phần xây dựng một tương lai xanh — nơi phát triển kinh tế song hành cùng bảo vệ môi trường, vì lợi ích của hiện tại và các thế hệ mai sau.